Bu yazıdan aklınızda kalacaklar
- Şahıs şirketi hızlı ve ucuz kurulur, gelir vergisi artan oranlıdır, sorumluluk sınırsızdır; limited sermaye ister, kurumlar vergisi sabittir, sorumluluk sermayeyle sınırlıdır.
- Her iki türle de ETBİS kaydı, sanal POS ve pazaryeri hesabı açılabilir; kurumsal müşteri ve yatırımcı için limited tercih edilir.
- Genç girişimci istisnası şahıs şirketini ilk yıllarda belirgin avantajlı kılar.
- Şahıstan limitede geçiş ETBİS, sanal POS, pazaryeri, kargo ve e-fatura tarafında yeniden kurulum ister; düşük sezona planlanır.
E-ticarete başlamadan önce verilecek ilk resmi karar şirket türüdür: şahıs şirketi mi, limited şirket mi? Cevap, beklenen ciroya, ortak yapısına, pazaryeri ve banka ilişkilerine ve iki yıl sonra nerede olmak istediğinize bağlı. Yanlış seçim geri alınabilir ama zaman ve para kaybettirir; şahıstan limitede geçiş yeni şirket kurmak, sanal POS ve pazaryeri hesaplarını yeniden açmak demektir. Bu yazı iki türü e-ticaret gözüyle karşılaştırıyor: kuruluş, vergi, sorumluluk, maliyet, pazaryeri ve sanal POS tarafındaki farklar, hangi durumda hangisinin mantıklı olduğu ve geçiş planı.
Kısaca
Şahıs şirketi hızlı ve ucuz kurulur, gelir vergisi artan oranlıdır, sorumluluk sınırsızdır; düşük ciroyla başlayan tek kişilik girişim için uygundur. Limited şirket sermaye ve kuruluş maliyeti ister, kurumlar vergisi sabit oranlıdır, sorumluluk sermayeyle sınırlıdır, ortak ve yatırımcı almaya elverişlidir; aylık cironun büyüdüğü ve kurumsal müşteriyle çalışılacak yapılarda tercih edilir. E-ticaret için her iki türle de ETBİS kaydı, sanal POS ve pazaryeri hesabı açılabilir.
Karşılaştırma tablosu
| Ölçüt | Şahıs şirketi | Limited şirket |
|---|---|---|
| Kuruluş süresi | 1 ile 3 gün, e-Devlet ve mali müşavirle | 3 ile 7 gün, ticaret sicil ve noter |
| Kuruluş maliyeti | Düşük; mali müşavir ücreti ve küçük harçlar | Sermaye, noter, sicil, defter tasdiki; belirgin daha yüksek |
| Asgari sermaye | Yok | Kanunla belirlenen asgari tutar (güncel tutar sicilden teyit edilir) |
| Vergi | Gelir vergisi, artan oranlı dilimler | Kurumlar vergisi sabit oran; kâr dağıtımında ayrıca stopaj |
| Sorumluluk | Tüm kişisel malvarlığıyla | Sermayeyle sınırlı (kamu borçlarında istisnalar var) |
| Ortaklık ve yatırımcı | Zor | Pay devriyle kolay |
| Kapatma | Basit | Tasfiye süreci, aylar sürer |
| Aylık muhasebe gideri | Daha düşük | Daha yüksek |
| Algı | Bireysel | Kurumsal; B2B ve ihale için tercih edilir |
Vergi: hangisi daha az ödetir?
Şahıs şirketinde kazanç gelir vergisine tabidir; oran dilimlere göre artar, yüksek kazançta üst dilimlere çıkar. Limited şirkette kurumlar vergisi sabit orandır; ancak kârı ortağa aktarırken temettü stopajı eklenir. Kâr şirkette bırakılıp yatırıma dönüyorsa limited avantajlı olabilir; kârın tamamı her ay kişisel harcamaya çekiliyorsa iki yapının toplam vergi yükü birbirine yaklaşır.
Genç girişimci istisnası: belirli yaşın altında ilk kez şahıs şirketi kuranlara üç yıl boyunca kazancın belirli tutarına kadar gelir vergisi istisnası ve bir yıl sigorta prim desteği verilir. Bu, ilk iki yılda düşük ciroyla başlayan genç girişimciler için şahıs şirketini belirgin avantajlı kılar. Tutar ve şartlar her yıl güncellenir; mali müşavirle teyit edilir.
KDV, iki türde de aynı işler: satışta tahsil edilir, alışta ödenen düşülür. E-ticarette KDV'nin şirket türüyle ilgisi yoktur.
E-ticarete özgü farklar
ETBİS kaydı: İkisi de e-Devlet üzerinden kaydolur; fark yok.
Sanal POS: Bankalar ve ödeme kuruluşları şahıs şirketine de sanal POS verir; vergi levhası, imza beyannamesi, kimlik ve site yeterli. Limited şirkette imza sirküleri ve ticaret sicil gazetesi eklenir. Bazı bankalar limited şirkette komisyon pazarlığına daha açık davranır; ödeme kuruluşlarında fark yoktur.
Pazaryeri hesabı: Büyük pazaryerleri şahıs şirketiyle mağaza açtırır. Bazı kategoriler ve kurumsal satıcı programları için limited istenebilir.
Kargo anlaşması: Şirket türü değil, aylık gönderi adedi belirleyicidir.
B2B ve kurumsal müşteri: Kurumsal alıcılar, ihaleler ve bayilik sözleşmeleri limited şirketi tercih eder; şahıs şirketiyle çalışmayı politika gereği reddeden kurumlar vardır.
Yatırımcı ve ortak: Yatırım alacak ya da ortak katacak girişim baştan limited (ya da anonim) kurmalıdır; şahıs şirketine ortak alınamaz.
Hangi durumda hangisi?
Şahıs şirketi mantıklı:
- Tek kişi, düşük başlangıç sermayesi, ilk yıl aylık ciro birkaç yüz bin TL'nin altında
- Genç girişimci istisnasından yararlanabiliyorsanız
- Ürün ve pazarı test ediyorsanız; kapatmak kolay
- Pazaryeri ağırlıklı, bireysel müşteriye satış
Limited şirket mantıklı:
- Ortak ya da yatırımcı var ya da planlanıyor
- Kurumsal müşteri, bayilik, ihale, ihracat ilişkileri
- Aylık ciro büyüdüğünde gelir vergisi üst dilimlerine ulaşıyorsa
- Kişisel malvarlığını ticari riskten ayırmak öncelikse (stoklu, krediyle büyüyen yapı)
- Marka ve yapı uzun vadeli kuruluyorsa
Geçiş: şahıstan limitede
Çoğu girişim şahısla başlar, ciro büyüyünce limitede geçer. Geçiş yeni bir tüzel kişilik kurmak demektir; şahıs işletmesi nevi değiştirme yoluyla limitede dönüştürülebilir ya da kapatılıp yeni şirket kurulur. E-ticaret tarafında yapılacaklar:
- Yeni vergi numarasıyla ETBİS kaydı ve sitedeki yasal metinlerin (mesafeli satış sözleşmesi, KVKK aydınlatma, iletişim) güncellenmesi
- Sanal POS'un yeni şirket adına başvurusu; eski POS'un belirli süre paralel çalıştırılması
- Pazaryeri hesaplarının unvan ve vergi numarası değişikliği (bazı pazaryerleri yeni mağaza ister; puan ve yorum geçmişi konuşulmalı)
- Kargo sözleşmesinin devri
- e-Fatura ve e-Arşiv geçişinin yeni mükellefiyetle yapılması
- Alan adı, marka tescili ve sosyal medya hesaplarının yeni şirkete devri
- Stokun ve demirbaşın fatura ile yeni şirkete devri
Geçişi düşük satışlı döneme, kampanya takvimi dışına planlayın; sanal POS ve pazaryeri onayları birkaç hafta sürebilir.
Sık hatalar
- Ciro tahmini yapmadan "limited daha kurumsal" diye başlayıp ilk yıl yüksek sabit gider taşımak
- Şahıs şirketinde kişisel ve ticari hesabı karıştırmak; muhasebe ve KDV takibi bozulur
- Genç girişimci istisnasını araştırmadan limited kurmak
- Pazaryeri hesabını kişisel adla açıp sonra şirkete devredememek
- Marka tescilini şirket yerine kişi adına yaptırmak (ya da tersi), sonra devir masrafı
Karar için üç soru
İlk 12 ayda beklenen aylık ciro nedir? Ortak ya da yatırımcı planı var mı? Kurumsal müşteriyle çalışılacak mı? İlk soruya düşük, diğer ikisine hayır diyorsanız şahıs şirketiyle başlayın; herhangi birine evet diyorsanız limited.
Şirket kurulduktan sonra sırada ETBİS, sanal POS, kargo ve yasal metinler var; tam liste e-ticaret için gerekli belgeler yazısında. Sitenin kurulum adımları için e-ticaret sitesi nasıl kurulur, ilk yıl bütçesi için ilk yıl e-ticaret bütçesi yazılarına bakın.
Sık sorulan sorular
E-ticaret için şahıs şirketi yeterli mi?
Evet. Tek kişilik, düşük ciroyla başlayan girişim için yeterlidir; ETBİS, sanal POS ve pazaryeri hesabı şahıs şirketiyle açılır.
Limited şirket ne zaman gerekir?
Ortak ya da yatırımcı, kurumsal müşteri ve ihale, yüksek ciro ve kişisel malvarlığını ayırma ihtiyacı olduğunda.
Şahıs şirketinden limitede geçilebilir mi?
Evet; nevi değiştirme ya da yeni şirket kuruluşuyla. ETBİS, sanal POS, pazaryeri ve kargo sözleşmeleri yeni şirket adına yenilenir.
Genç girişimci istisnası nedir?
Belirli yaşın altında ilk kez şahıs şirketi kuranlara üç yıl gelir vergisi istisnası ve sigorta prim desteği; tutar ve şartlar yıllık güncellenir.
Sanal POS için şirket türü fark eder mi?
Ödeme kuruluşlarında fark yoktur; bankalar limited şirkette komisyon pazarlığına daha açık olabilir.
